:: قضاوت و تصمیم گیری  زودهنگام ::

تصمیم گیری در مورد مسئله ای ، بدون تفکر و تعمق و تحلیل ، و همچنین استناد به استدلال های بی سند را قضاوت زودهنگام می گوییم. قضاوت در واقع نوعی تصمیم گیری است و باید مراحلی را که برای تصمیم گیری طی می شود برای قضاوت و داوری نیز طی شود .

هنگام تصمیم گیری درباره موضوعی باید تمام جوانب و عواقب آن را درنظر گرفت و بعد تصمیم گرفت .

باز هم تاکید می کنم که در قضاوت ، مستند بودن دلایل ، بسیار مهم است ، مثلا اگر قاضی بخواهد متهمی را محکوم کند ، باید به شواهد و اسناد تکیه کند و از آنها برای تبرئه یا متهم بودن متهم استفاده کند ، پس قاضی نمی تواند تنها با تکیه در حدسیات و گمان خویش ، حکمی را صادر کند .در روابط انسانی نیز قاعده بالا صدق می کند ، و ما اجازه نداریم بدون سند کسی را محکوم کنیم . نکته دیگری که باید بدان توجه ویژه ای داشت این است که در قضاوت باید ذهنیات قبلی را از ذهن پاک کرد.

چند ماه پیش دوستی نظرش را در مورد مطلب وبلاگ به ایمیل من فرستاده بود ، و من بالافاصله تا نظر ایمیل طرف را دیدم و اینکه کنار ایملیش ، عکس سنجاق (Attachment) بود ، پیش خودم گفتم که این ایمیل ، ویرورس است و طرف می خواسته با این کارش به سادگی من بخندد ، خیلی زود تصمیم گرفتم که جواب ایمیلش را بدهم (بدون اینکه که ایمیلش را باز کنم .) و کلی فلسفه بافتم ...

آن دوست که از این عمل من هم ناراحت شده بود و هم حیران ، دوباره به من ایمیل زد و گفت که نترس ایمیل قبلی را باز کن . من هرچند که باز تردید داشتم ، اما ایمیل را باز کردم ، با خواندن هر خط از آن ایمیل ، عرق شرم از سر و رویم فرو ریخت.

مثال بالا را فقط از این جهت آوردم تا بگویم که چطور می شود به همین راحتی و بدون تفکر و حداقل تحقیق ، قضاوت نمود. حالا این قضاوتی که من داشتم بین من و او بود و هزینه زیادی متوجه من و ایشان نشد و در نهایت سوءتفاهم ها رفع شد ، حال در نظر بگیرید که در مقامی دیگر این موضوع اتفاق افتد و بدون در نظر گرفتن کارشناسی های لازم، تصمیم هایی  گرفته شود که هزینه های زیادی دربر داشته باشند و افراد زیادی تحت الشعاع آن ضرر یا فایده کنند . به نظر می رسد حداقل قبل از هرگونه تصمیم ، باید پیش داوری هایی به عمل آورد و بعد آنها را مورد بررسی قرار داد ، و سپس با در نظرگفتن واقعیات و حقایق موجود ، آنها را رد یا قبول نمود .

آنچه را که بسیاری از ما ایرانیان نیاموخته ایم نحوه تصمیم گیری است ، اغلب یا در تصمیم هایمان تردید داریم ، یا اینکه درست فکر نمی کنیم و تصمیم می گیریم.

نطرات دوستان در مورد این مطلب

کریم جباری

بهترين قضاوت آن است كه فراتر از يك نگاه شخصي و سليقه اي باشد . نگاهي كه تا آن جا كه ممكن است ، حاصل جمع نگاههاي ديگران هم باشد يا حداقل به آنها هم از زاويه ديد خودشان توجه كرده باشد . نگاهي كه با يك اشاره بر هم نريزد و متلاشي نگردد . قضاوت خوب معمولا بسيار دشوار است ، زيرا ما به ندرت مي توانيم خود را از لاك مسائل شخصي و خودخواهي و جاذبه هاي عاطفي و ده ها امور تعصب آميز شخصي خارج كنيم و در فضاي بازي بدون حاكميت هوس ها و خامي ها و بي اطلاعي ها و فشار افكار و احساست و تصميمات دوستان و اطرافيان به قضاوت بنشينيم . قضاوت اگر علمي باشد ما روش تفكر عالمانه نداريم و اگر بر اساس عقل سليم باشد همان عقل سليم را هم كمتر به كار مي گيريم و از اين رو ، در گرد و غبار شديدي ناشي از دوستي ها و دشمني ها و فضاهاي محدود و ساختگي ذهني به خود حق مي دهيم در مورد همه چيز به قضاوت بنشينيم . علي (ع) فرمود هر كس در باب هر چيز به پاسخ گويي بپردازد يقيقنا ديوانه است .

. بسياري از قضاوت هاي ما نيز به نوعي ساخته فضاهاي تبليغاتي سرگردان در جامعه است . بدين معنا كه مطالبي رايج و شايع مي شود و ما بدون بررسي چون بارها چنين گفته اند يا شنيده ايم و يا رسانه هاي خارجي هم بر آن تاكيد كرده اند ، به سهولت قضاوت ناشيانه و البته هدفدار ديگران را پذيرفته ، بدون هيچ شك و شبهه اي مبناي قضاوت هاي خود قرار مي دهيم . بسياري از ماها با مغزهاي ديگران مي انديشيم ، چون به خود جرات فهميدن و انتقاد و استدلال نداده ايم . چون هيچ فرصت يا اصلا علاقه اي براي مطالعه و تحقيق و كشف حقيقت نداريم . اشكال ديگر اين كه اكثر ما تنها به قاضي مي رويم و هم قاضي هستيم و هم دادستان و هم مامور تحقيق و هم سخنگوي مجرم و هم همه چيزدان غيب و نهان ؛ به همين جهت هميشه در ميدان قضاوت خود را پيروز حس مي كنيم . بهترين قضاوت آن است كه نشخوار شايعات و بافته ها و ساخته هاي ديگران نباشد ، بلكه صادقانه و عالمانه و بي طرفانه حاكي از درك درست و منطقي و حق جوي خود شخص باشد و هر فردي بايد بپذيرد كه خود جهاني است بزرگ و داراي شخصيتي است مستقل و ارزشمند .

در مورد افراد و اشخاص و جريانها نيز ما بر اساس قالب هاي پيش ساخته قبلي و كليشه اي موجود در اذهان عمومي قضاوت مي كنيم ؛ بدون آن كه به كنه و عمق قضايا برسيم تنها با سخنان سرگردان و آشفته و قالب هاي ساختگي پيشداوري هاي عمومي به قضاوت مي پردازيم . علمي ترين قضاوتهاي ما اين است كه مي گوييم مطلب من در فلان كتاب چاپ شده ، در حالي كه هر كتابي وحي منزل نيست و تازه اگر يك دروغ يا سخن سست و ضعيف در كتابي چاپ شود ، مي شود هزاران دروغ و سخن ضعيف و چاپ چيزي دليل درستي آن نيست . عيدتان مبارك باشد و هميشه با شادكامي و قدرت به پيشباز سختي هاي آينده برويد و در عرصه هاي درس و زندگي و خانواده و جامعه بيش از پيش موفق و كامياب باشيد و در پناه حق و عنايات بيشمارش زندگي كنيد .

سعید

همین است که شعور آدمی به چالش کشیده میشود و ما همیشه در خطای خود درگیر لحظه هاییم اما بدون شک این که آدمی تنها پناهش و اراده قضاوتش به خداست ایمان به خداوند و گامهایی که در ورود به بی نهایت هستی خدا برداشته میشود شکل قضاوت را به درون می برد و تنها آنچه پاسخ میتواند بگوید و شایسته هم میتواند عرصه داشته باشد محبت است آرامش درون است و عشق به ذات .

علی

من خودم بعضی وقتا دچار قضاوت زود هنگام میشم و بعد هم افسوس می خورم.نکته مهم اینه که ما نباید از روی ظاهر قضایا تصمیم بگیریم(هر چند خودم بعضی وقتا دچار این مشکل شدم) .
از شما دوست عزیز بابت راهکارهای این مسئله ممنونم.امیدوارم همه ما سعی کنیم کمتر دچار سوء تفاهم و زود قضاوت کردن بشویم.

گل آفتابگردان

البته اگه بدون فکر کاریو انجام بدیم ممکنه باز متضرر بشیم.
مثلا اگه ایمیل همراه ویروس بود و بی تفکر بازش می کردید چی؟

بابک

به مطلب زیبایی اشاره کردید
بیشتر ما آدمها بدون اینکه حدود خودمان رابه یاد داشته باشیم بی محابا در مورد دیگران قضاوت میکنیم.
کاش روزی برسد که در مورد هیچ کس قضاوت نکنیم زیرا ما قبل از هر کسی به خودمان نزدیکتریم! .

یعقوب

برای شما و بازدید کنندگان عرض کنم که این مطلب شما واقعا آموزنده است و مقوله قضاوت از جایگاه بسیار مهمی در فرهنگ و جامعه شناسی برخورداره البته اگر دوستان یک مقدار رعایت کنند!
کشور ما از نظر اجتماعی با مشکلات زیادی روبرو هست که البته مقصر همه ما نیستیم .
فقط باید برای رفع این مسایل یکم بیشتر تلاش کنیم .

الهام

امان ازدست این پیش داوری ها!!!!!
چقدرباعث کدورت هاو ندامت هامیشود.مثال بارزی که شمادرمورد ارسال ایمیل دوستتان زدید.برای من وامثال من نیزقطعا"تکرارشده است .